Хаґыакка хаґан да суруйбатах, 60-тан тахса сыл орто дойдуга олорбут эмээхсин суруйабын.
Маннык быґыы-майгы биґиги кыракый дэриэбинэбитигэр эрэ буолбатах, ханна ба±арар баара биллэр. Оо, тіґілііх алдьархайы, ілµµнµ-сµтµµнµ, буруйу-сэмэни, ыал оло±о ыґыллыытын а±аларый бу "ас"? Истэр тухары арыгыны утары эмиэ да µлэ-хамнас ыытыллар курдук эрээри, бу дьаллык дьайыыта іссі сэтэрээн иґэргэ дылы. Арыгыны иґэллэр о±онньоттор-эмээхситтэр, ийэлэр-а±алар, кыргыттар-уолаттар. Хайа да тіріппµт о±ото арыгы иґэригэр ба±арбата биллэр. Оттон иґэр-аґыыр тіріппµттээх о±олор тіґілііх эрэйи кіріллірі буолуой! Хас биирдии ыалга буойсуу-хаайсыы, сµбэлэґии-амалаґыы баара чуолкай.

Биэс о±олоох Васильевтар дьиэ кэргэттэрэ Покровскайга, Боро±оІІо уонна Дьокуускайга олохсуйа сылдьыбыттара. Ийэлэрэ Татьяна Герасимовна ыарыґах буолан, иккис кыыґын Розаны эмчит гыныан ба±арара. Роза ийэтин ба±атын толорон медицинскэй колледжка киирэн µірэнэн испитэ да, практика кэмигэр улахан ба±айы тібілііх о±ону кірдірбµттэригэр тулуйбата±а, µірэ±ин хаалларбыта... Ол да буоллар, тіріппµт ийэ ыра санаатын кыра кыыс Света толорбута. Света идэни талар кэм кэлбитигэр улахан толкуйга тµспэтэ±э, оскуола кэнниттэн тута Дьокуускайдаа±ы медицинскэй-эмтиир факультекка киирбитэ.

Сир-сир аайы "Сибэтиэй Балантыын кµнэ" диэн тібілііх плакаттар куорат саамай кістір миэстэлэригэр, дьон то±уоруґар сирдэригэр ыйаммыттарын ааґан иґэр киґи бэлиэтии кірір. Тапталга анаммыт бырааґынньыгы µксµн эдэр ыччат биґириир.
"Бачча элбэх аалсыґар дьон быыґыгар ханна эмит мин аналым сырытта±а буолуо ээ", — Уйгу кэлэр-барар дьону кірір-истэр, тымныыта бэрдиттэн дьµігэтигэр ыга сыстар. Кинилэр Инналыын бастакы курстан ыла быґа до±ордоґоллор, биир группа±а µірэнэллэр.
Уйгу аттыгар турар биллэриигэ эмискэ хара±а хатанна: "Ночь любви в цирке".

Кырдьыга да±аны, сахаларга кыыс, дьахтар туґунан сµрдээх элбэх уонна эгэлгэ іс хоґоонноро, іс номохторо, бэргэн тыллар бааллар. Холобура — "саха дьахтар таІаралаах", "кыыс о±о — омук анала", "дьахтар санаата аґынаа±ар кылгас" о.д.а.

Аны саха суруйааччылара саха кыыґын, дьахтарын, ийэ, эбэ туґунан аахпыт эрэ киґини долгутар дьоґуннаахай айымньылары айыталаабыттара. Олортон а±ыйа±ы ааттаталаатахха, Јксікµлээх Јліксій "Саха дьахталларын сэттэ мэтириэттэрэ", Ойуунускай "Ийэм Дьэбдьэкиэй уІуо±ар" хоґоонноро, Амма Аччыгыйа "Мотуо", Чысхаан "Мааппа", Суорун Омоллоон "Аанчык" кэпсээннэрэ саха литературатын кімµс фондатыгар киирэллэр.
Оттон билиІІи саха дьахтарын, кыыґын мэтириэтэ хайда±ый, уруккуттан тіґі уларыйда? Дьэ, ол туґунан ырытан, ыраІалаан кірµіххэйиІ эрэ…

Эр дьон тапталлаахтарыгар биэрэр бэлэхтэриттэн кірін, кинилэри икки біліххі араарыахха сіп эбит. Ол курдук, сорохтор бииргэ олорбуттара бастакы сылларыгар, бэлэ±и дьахтар кµнµгэр хайаан да оІорбут эбит буоллахтарына, кэлин тапталлара арыый "уоскуйуута", сааґырыылара, арыт умнар, арыт сіптііх бэлэ±и булбатах аатыраллар диэн быґаарбыттар. Иккис біліххі киирээччилэр, бу долгутуулаах кµн µгэс курдук бэлэхтэрин тапталлаахтарыгар хайаан да биэрэн µірдэллэр. Оттон эн тапталлаа±ыІ, оло±уІ аргыґа бырааґынньыгынан э±эрдэлээн тугу бэлэхтиирий? Ол бэлэ±иттэн кірін кини хайдах киґитин быґаарыаххын ба±ара±ын дуу?

"Биґиги о±олорбутун иитиигэ бэйэбит да билбэппитинэн, тіріппµттэрбит биґигини хайдах ииппиттэрин утумнаан кэлбит эбиппит" дэґэллэр "Сыл дьиэ кэргэнэ-2009" республикатаа±ы фестиваль кыайыылаахтара, Тулагы біґµілэгин олохтоохторо, 7 о±олоох, учуутал идэлээх кэргэнниилэр Петр Иванович уонна Ульяна Николаевна Хабаровтар.

Кинилэри кірі тµґээт, элбэх о±олоох, іссі икки сиэннээх ыаллар буолуо дии санаабаккын, ол курдук бэйэлэрин саастарыттан быдан эдэр, ис-истэриттэн сэргэх, эрчимнээх кірµІнээхтэр. Кинилэр дьиэ кэргэннэрин туґунан бэйэлэрэ тугу кэпсииллэрин истиэ±иІ.

Кэнники кэмІэ арыгылааґын бµтµн Россия норуотугар иэдээни а±алан эрэрин туґунан киин былаастар кытта билинэн, урукку курдук кистии сатаабакка, аґа±астык этэр буоллулар.
Арыгы атыытын бэрээдэктээґин туґунан урут сахсаан тахса сылдьыбыта да, ол бэрээдэк балаґыанньата бэчээккэ тахсыбытын, "бу маннык, маны тутуґа±ыт" диэн баарын, бэйэм аа±ар хаґыаттарбар, тµбэґэн кірбітіхпµн. Сура±а, арыгылаах аґааґын ханнык тэрилтэлэргэ кіІµллэнэрин-кіІµллэммэтин, ханна олох бобуллуохтаа±ын, ааґа баран, арыгылаах утахтар атыыланар сирдэрэ хантан, хас миэтэрэ ыраах буолара ыйыллар диэбиттэрэ.

ТіІµлµ нэґилиэгэр 2500 тахса киґи олорор. Нэґилиэк 758 араас хаґаайыстыбалаах. Ити хаґаайыстыбалартан 42 бырыґыаннара тиийинэн олорор кээмэйгэ эппиэттээбэт дохуоттаахтар.

Нэґилиэк µрдµнэн 205 киґи µлэтэ суох буолла±ына, 2009 с. 43 киґи учуокка туран, пособие ылла. Дьарыга суох дьону ірімµін быстах µлэлэригэр, дьиэ таґын кі±ірдµµгэ, сатыы сылдьар киґи суолун оІорууга уо.д.а. дьаґалларга кытыннардылар. Республика улуустарыгар инбэлииттэргэ, тыыл уонна µлэ ветераннарыгар, тиийинэн олорор кээмэйгэ эппиэттээбэт дохуоттаах ыалларга кіміліґµµ дьаґалта µлэтин-хамнаґын быстыспат сор±отунан буолар. Ол курдук, ТіІµлµ нэґилиэгэр 415 киґи чэпчэтиилээх іІінін туґанар. Ааспыт сылга 20 ыалга 103 тыґ. солкуобай суумалаах материальнай кімі, тыыл 2 ветеранын дьиэтин ірімµіннэнэригэр 20 тыґыынча солкуобайдаах кімі оІоґулуннулар.

Бу кµннэргэ РФ Государственнай Думата тохсунньу 29 кµнµгэр бастакы аа±ыыга ылыммыт "Об обращении лекарственных средств" саІа федеральнай сокуонун барылын дьµµллэґии бара турар. 2007 с. оІоґуллубут сокуон кэккэ уларыйыылары уонна кіннірµµлэри эрэйэр. Госдума депутата Федот Тумусов салайан ыыппыт "тігµрµк остуолугар" бу сокуон барылын дьµµллэстилэр. Дьµµллэґиигэ СР Государственнай Мунньа±ын (Ил Тµмэн) доруобуйа харыстабылыгар, социальнай кімµскэлгэ, µлэ±э уонна дьарыктаах буолууга бастайааннай комитетын председателэ Елена Алексеева, народнай депутаттар, СР Доруобуйа харыстабылын министерствотын, фармацевтика компанияларын уонна эмтиир тэрилтэлэр бэрэстэбиитэллэрэ кытыннылар.

Ааспыт сылга Россия таґымынан биґиги дойдубутугар арыгылааґын дьиІ-чахчы национальнай иэдээнинэн буолан эрэрин туґунан элбэх кэпсэтии буолбута. Россия салайааччылара, Президеммит Д.А.Медведевтэн са±алаан, арыгылааґыны утары сорунуулаах µлэни ыытар хайаан да наада буолбутун туґунан эппиттэрэ. Бу сыллар тухары ыччаты арыгылааґыІІа угуйууга буортулаах тірµіт буолбут пиибэ дьэ туруорсуллан-туруорсуллан, этиллэн-этиллэн арыгылаах утах ахсааныгар киллэриллиэ диэн эрэннэрии элбэхтик иґиллибитэ. Бэчээтинэн, телевидениенэн арыгыттан сылтаан Россия оло±о-дьаґа±а хайдах курдук огдолуйар кыахтаа±ын, хас биирдии 4-с ілµµ тµбэлтэтэ арыгыны кытта сибээстээ±ин туґунан, кырдьык да дьулаан сыыппараларынан бигэргэммит чахчылар аґа±астык кэпсэммиттэрэ.