"Боотурдар оонньуулара" кіІµл тустууга республикатаа±ы фестиваль 1999 сыллаахха, Саха Республикатын бастакы Президенэ Михаил Николаев кі±µлээґининэн тэриллибитэ. "Туймаада" стадиоІІа а±ыс кібµірµнэн барыта тыґыынчаттан тахса о±о мустан, саастарынан араарыллыбыт тµірт біліххі алта уон (!) ыйааґыІІа кµін кірсµбµттэрэ.

СР Физическэй культура±а уонна спорка государственнай комитетын итиэннэ Дьокуускай куорат дьаґалтатын кі±µлээґиннэринэн, Культура уонна сынньалаІ пааркатыгар "Доруобуйа ыллыга" диэн эти-сиини сайыннарыыга аналлаах сонун тэрээґин са±аланна. Манна доруобуйаларын бі±іргітііччµлэр, эбэтэр кіннірµ спорду таптааччылар бэйэлэрин кыахтарын а±ыс араас тµґµмэхтэргэ холонон кірµіхтэрин сіп.

Бэс ыйыгар биґиги республикабыт киинигэр ыытыллан тµмµктэммит, 100 харахтаах дуобакка дьахталларга Аан дойду кубогар кыайыылаа±ынан тахсыбыт Матрена Ноговицына ити ситиґиититтэн уоскуйан хаалбакка, от уонна атырдьах ыйдарыгар хас да кµрэхтэґиигэ эриэ-дэхси кірдірµµлэри ситистэ.

КіІµл тустууга аан дойду чемпионата — спорт бу кірµІэр сыл саамай улахан таґымнаах кµрэхтэґиитэ. Онон бала±ан ыйын 10-12 кµннэригэр Москва±а ыытыллар аан дойду чемпионата — быйылгы сыл кіІµл тустууга саамай быґаарыылаах уонна кэтэґиилээх тµґµлгэтинэн буолар. Бу кµрэхтэґиигэ бэлэмнэнэн хамаандалар бэйэлэрин континеннарын чемпионаттарыгар, аан дойду кубогар уонна элбэх ахсааннаах норуоттар икки ардыларынаа±ы турнирдарга кытыннылар. Итиэннэ саамай бастыІнарын талан Москва кібµірµгэр таґаарарга суоттаналлар.
Дьэ онон, тустууну таптааччыларга сэргэх кµннэр-дьыллар µµнээри тураллар. Манан сибээстээн, быйылгы сыл бастакы аІарыгар буолан ааспыт улахан таґымнаах кµрэхтэґиилэр тµмµктэринэн, биирдиилээн ыйааґыннарга мэтээл иґин сµрµннээн кимнээх киирсиэхтэрин сібµн ырытан кірµіххэ.

Дьокуускай куорат хамаандата іссі Јлµіхµмэ сиригэр µктэниэн инниттэн, СР норуоттарын бэґис спортивнай оонньууларыгар кыайара эрдэттэн биллэр этэ. Финальнай тµґµмэххэ кэлэн киин куорат спортсменнара ол сылыктааґыны мµччµ туппатылар. Манан сибээстээн, биґиги Дьокуускай куорат дьаґалтатын спорка комитетын салайааччы, бокска ССРС спордун маастара К.С.Бурцевы кытта сэґэргэстибит.

Остуол тенниґин кµрэхтэґиитин кэнниттэн "Теннис саха оонньуута дуо?" диэн бэйэбэр бэйэм ыйытыы биэрдим. Сорох дьон: "СР норуоттарын спортивнай оонньууларыгар национальнай кірµІнэр эрэ киириэхтээхтэр. ДьоІІо-сэргэ±э бэйэбит тірµт кірµІнэрбитин тар±аппакка, атын омуктар оонньууларын ірі тутабыт", — диэччилэр. Ол эрээри, бастатан туран, спортивнай оонньуулары таґынан, "Манчаары спартакиадата" баар. Манна чахчы тірµт кірµІнэрбитигэр кµрэхтэґии ыытыллар. Иккиґинэн, улуу білµґµік Алексей Кулаковскай "Ойуун тµµлэ" поэматыгар атын омуктары кытта тэІ таґымнаах буолуохтаахпыт диэн эппитинии, спорка эмиэ кинилэртэн хаалыа суохтаахпыт.

Сэрэбиэй тµмµгµнэн саамай кµµтµллµбэтэх, кірііччµ кутун туппут кірµІµнэн волейболга кµрэхтэґии буолла. Эр дьон хамаандаларын бэрэстэбиитэллэрэ биир-биир тахсан нµімэр ылан, икки біліххі арахсан истилэр. Ґс хамаанда±а 1, 2, 3 нµімэрдэр хааллылар. Ол эмиэ туґунан хатыламмат тµгэн. Аны таблица, промышленнай уонна тыа улуустара диэн соруйан араарбыт курдук буолан биэрдэ. Абый, Чурапчы, Кэбээйи биир біліххі. Ленскэй, Дьокуускай, Алдан, Нерюнгри иккискэ. МэІэ-ХаІалас, Јлµіхµмэ уонна Мирнэй хамаандалара хааллылар. МэІэ±э тимир суол кэлиитэ таайда быґыылаах, бэрэстэбиитэллэрэ помышленнайдарга баран кµлсµµ буолла. Аны "Мирнэйгэ алмаас бараммыт, онон тыа хаґаайыстыбатын улууґа буола𠵴µ" диэн, эмиэ сэргэхсийии та±ыста.

Саха сирин норуоттарын бэґис спортивнай оонньууларыгар дьон-сэргэ сµрµн бол±омтотун тарпыт биир муІутуур киэІ далааґыннаах кµрэхтэґиинэн 22 комплект мэтээл оонньоммут "спорт королеватынан" аатырар чэпчэки атлетика±а кµлµмэх сµµрµµлээх, быґымах барыылаах, ыраах ыстаныылаах кус быґыйдар эрбии биитин курдук илин-кэлин тµсµґµµлэрэ буолла.

СР норуоттарын бэґис спортивнай оонньууларын чэрчитинэн олохтоохтор бэйэлэрин биллэр дьоннорун бирииґигэр хапса±айга уонна курдаґан тустууга муІутуур кыайыылаахтары быґаарар тµґµлгэлэри тэрийэн дьон интэриэґин тартылар. Онуоха кыайыылаахтарга сµрµн бириис быґыытынан "Синтай" трактордары улуус дьаґалтата туруорда.

Јлµіхµмэ±э ыытыллар СР норуоттарын V спортивнай оонньуулара са±аланаллара кµн-тµµн улам чугаґаан иґэр. Билигин хамаандалар бµтэґиктээх састааптара быґаарыллан, бµгµІІµттэн са±алаан Јлµіхµмэ±э кµргµімµнэн айаннааґын са±аланна. Улуустар хамаандалара хайдах быґыылаахтык бэлэмнэнэн оонньууларга туох-ханнык таґымІа кыттыахтарын сібµн туґунан билиґиннэриибитин салгыыбыт.
Бµгµн Томпо улууґуттан биир идэлээхпит, "Дьулур±ан" биир бэриниилээх кіміліґііччµтэ Евдокия Неустроева суруйуутун билиґиннэрэбит.