Республика Правительствотын Бэрэссэдээтэлин солбуйааччы А.В.Власов баґылыктаах сµµрбэччэ киґилээх делегация Орто Халыма±а 2009 сыллаах µлэтин отчуоттаан кэллэ. Ґстµµ-тµіртµµ киґилээх біліхтірµ Ил Тµмэн депутата Н.Н.Костромин, республика ЭргиэІІэ уонна материальнай-техническэй ресурсаларга государственнай комитетын бэрэссэдээтэлин 1-кы солбуйааччы В.Н.Черноградскай, Тыа хаґаайыстыбатын министрин солбуйааччы Н.С.Афанасьев, культура министрин солбуйааччы М.М.Донской, Госкомспорт бэрэссэдээтэлэ М.Д.Гуляев салайдылар.

Учуутал о±о±о сырдыгы сыдьаайар, билиигэ-кірµµгэ сирдиир сµрµн киґи буолар. Мин бµгµн кэпсиир киґим СР µірэ±ириитин, СР физическэй культуратын уонна спордун туйгуна, спортивнай гимнастика±а ССРС, кик-боксиІІа норуоттар икки ардыларынаа±ы спорт маастара, республика киэн туттар учуутала Светлана Семеновна Константинова (Скрябина) буолар.
Кини учуутал да, спортсмен да быґыытынан киэІник биллэр. 1979 сыллаахха Ленинск-Кузнецкай куорат спортивнай оскуолатын спортивнай гимнастика±а тренердэрэ Саха сирин талааннаах о±олорун сµµмэрдии кэлбиттэрэ. Санатан эттэххэ, бу оскуолаттан Мария Филатова курдук дойду µрдµнэн киэІник биллэр гимнастар иитиллэн тахсыбыттара. Манна Саха сириттэн 20 о±о сµµмэрдэммитэ. Кµґµн µірэх дьыла са±аланыыта µс-тµірт эрэ о±о хаалбыта. Олор истэригэр ХаІалас оройуонун Німµгµ сэлиэнньэтиттэн тірµттээх кырачаан Света эмиэ баара. Онон кини о±о сааґа Кемеровскай уобаласка ааспыта. Спортивнай оскуола±а уон сыл, онтон салгыы Олимпийскай эрэл училищетыгар икки сыл µірэммитэ. Бу тухары дойдутугар икки эрэ тігµл кэлэн барбыта. 12 сааґыгар номнуо спортивнай гимнастика±а Советскай Союз ыччатын сµµмэрдэммит хамаандатыгар киирбитэ.

Республикатаа±ы орто анал Олимпийскай эрэл училищетыгар тыл предметтэрин нэдиэлэтэ буолан ааста. Учууталларбыт Гаврильева Людмила Николаевна, Максимова Валентина Валерьевна, Капитонова Майя Валерьевна, Егоров Егор Тимофеевич, библиотекарь Сивцева Алла Капитоновна тэрийбит нэдиэлэлэригэр кылаастар бары кіхтііхтµк кытыннылар.
"Нуучча тылын билиилээ±э", "Јркін ій", "Ийэ тылым — кітір кынатым", "Хоhоон аа±ааччылар кµрэхтэрэ" курдук олус тэрээhиннээх мероприятиелар µрдµк таhымІа ыытылыннылар. А±а дойду Улуу сэриитин кыттыылаа±а Донской Феодосий Степановиґы, спортивнай журналист Павлов Петр Семеновиґы кытта кірсµhµµлэр о±олор сэІээриилэрин ыллылар.
Нэдиэлэ тµмµгµнэн 11-с кылаас (салайааччы Гаврильева Лилия Николаевна) бастакы миэстэ±э та±ыста.
Билиигэ-кірµµгэ кынаттыыр кµндµ дьоммутун Учуутал сылынан истиІник э±эрдэлиибит, махтал тылларын аныыбыт. Кыайыылаахтарга бары µчµгэйи, ситиhиини ба±арабыт.

Дьулус БУЛАТОВ,
10-с кылаас µірэнээччитэ.

Телевизор адьас анныгар олорон, биир тыынынан Иван Ярыгин турнирын кірдµм. Ол иннигэр радиобын кулгаахпар да±айа сытан, Илья Скрябин Красноярскайтан быґаччы биэриилэрин истибитим. Олус µчµгэй. Адьас эдэрбэр тµспµт курдук сананным. Санаабар "миигинниин биэс хааґах" диэбиккэ дылы, "сахалартан олимпийскай чемпион буолар кыахтаах киґи баар дуо?" диэн таайа сатыыбын. Ханнык эрэ кыым кылам гынар курдук ээ.

Кулун тутар 20-21 кµннэригэр Кэбээйи улууґун Мукучу нэґилиэгэр ССРС уонна РСФСР µірэ±ириитин туйгуна, Кэбээйи улууґун бочуоттаах гражданина Виктор Иванович Рожин сырдык кэриэґигэр µірэнээччилэр хапса±айга биирдиилээн бастыыр иґин республикатаа±ы таґымнаах турнирдара тэриллэр. Кыайыылаахтар мэтээллэринэн, грамоталарынан уонна сыаналаах бириистэринэн на±араадаланыахтара.

Бу дьыл олунньу 11 кµнµгэр 61 сааґыгар сылдьан улууканнаах спортсмен, кіІµл тустууга Мюнхеннаа±ы, 1972 сыллаа±ы Олимпиада чемпиона, спорт µтµілээх маастара Роман Дмитриев эмискэ ыалдьан олохтон туораата. Аан дойдуга саханы бастакынан ааттаппыт киґиэхэ -- сµµґµнэн, тыґыынчанан сµгµрµйээччилэр, тустууну таптааччылар ааттарыттан кини дьиэ кэргэнигэр, аймахтарыгар, до±отторугар уонна чугас дьонугар истиІ кутур±аммытын тиэрдэбит.

Роман Дмитриев улахан спорка бастакы хардыыта 1968 сыллаахха ССРС уолаттарга кµрэхтэґиитигэр кыайыытыттан са±аламмыта. Биир сыл буолаат кини аны улахан дьоІІо Европа чемпионатыгар тэІнээ±ин булбата±а. 1969 сыллаахха Аргентина Мар-дель-Плата куоратыгар ыытыллыбыт аан дойду чемпионатын µрµІ кімµс призёрунан буолбута, онтон эґиилигэр итинник чемпионакка боруонса мэтээли ылбыта.

Александр Гоголев - Сатал Уус.

Умулунна аар халлааІІа биир чолбон,
Ытыыр Саха сирэ, ытыыр Эдьигээн.
Барда биґигиттэн улуу чемпион,
Халлаан хамсаабат кинини сµтµктээн.

Олунньуга силлиэ тыал улуйара,
Ытыйара ірµс мууґугар хаары.
Эдэр сµрэх суос кµннµµ умайара
Аан дойдуну сотору сырдатаары.

Ча±ылхай чолбон алмаастыыр кµлµмэ
Тыкпыта сулустар ортолоругар.
Киэн туттуу буолбут чолбоммут, сµтµмэ,
Хаала тµстэргин халлаан оройугар.

Суохтуур Саха сирэ, суохтуур Эдьигээн
Тапталлаах уолун эмискэ сµтэрэн.
Сµтµгµ солбуйан кэлэллэр элбээн
Чемпионнар, чолбон уотун ситэрэн.

Дьокуускай, 12.02.2010

Хаґыат тохсунньу 12 кµнµнээ±и нµімэригэр биллэриллибит "Дьулур±ан" 10 сылыгар аналлаах "Биґигини тіґі µчµгэйдик билэ±ит?" диэн викторина-куонкурус тµмµктэннэ. Кырдьык, сµрдээх кылгас кэмІэ — µс нэдиэлэ иґигэр чахчы биґигини кытта ыкса алтыспыт, этэргэ дылы, хаґыат подшивкатын тута сылдьар эрэ дьон кыттыбыттар диэн сыаналыыбыт. Итиэннэ хас биирдии кыттааччыга истиІ махталбытын тиэрдэбит. Почта сырыыта мілті±µнэн, суруктары кэтэґэ таарыйа, викторина-куонкурус болдьо±ун уґатан биэрбиппит.

Уус-Алдан улууґун Арыылаах біґµілэгин олохтоо±о, чааґынай хаґаайыстыба салайааччыта Валерий Петрович Говоров остуол тенниґигэр бэйэтэ бириис туруоран кµрэхтэґии тэрийбитэ онус сыла буолла. Бирииґэ диэн — миэстэнэн эт. Јссі кэнники кини кі±µлээґинин ійіін, биирдиилээн тэрилтэлэр уонна кыахтаах дьон, бу кµрэхтэґиигэ бирииґинэн кіміліґір буоллулар.
Бирииґэ µчµгэй буолан, чугас эргин сытар улуустар бастыІ спортсменнара бары манна мусталлар. Бу да сырыыга кыракый Арыылаах біґµілэгэ олунньу 6-7 кµннэригэр улаханнык сэргэхсийэн ылла. Манна а±ыс улуустан барыта 120 спортсмен тµмсэн, кµрэхтэґии республикатаа±ы таґымІа кубулуйда.

Бэйэбинэн охсон эттэхпинэ, хаґан ба±арар улахан таґымнаах кµрэхтэґиигэ бастатан туран, уолаттарбыт кимнээ±и кытта хайдах тустубуттарын билэ охсооччубун. Итинэн бі±істірбµт утарылаґааччылара туох чыыннаах-хааннаах дьонун, тµґµлгэ тіґі таґымнаах буолбутун сыаналыы сатааччыбын. Ол эбэтэр, ханнык ба±арар спорду сэІээрээччи бэйэтэ ырытан кірін баран, тµмµк таґаарар µгэстээ±ин санатыам этэ.

"Дьулур±ан" ааспыт нµімэригэр, Красноярскайга ыытыллыбыт Иван Ярыгин аатынан кіІµл тустууга норуоттар икки ардыларынаа±ы Голден Гран-при турнир бастакы кµнµн туґунан суруйбуппут. Оттон билигин икки кэнники кµІІэ биир дойдулаахтарбыт хайдах кыттыбыттарын билиґиннэрэбит.