Кырдьык, быйылгы "Этигэн Хомус" µгµс соґутар да, сіхтірір да тµгэннэрдээх буолла.
"Этигэн Хомус" музыкальнай бириэмийэ быйыл 11-с тігµлµн ыытылынна. Ол тухары кэрэхсэбил намтаабат, тіттірµтµн, интэриэс улаатан иґэр. Јрµµ буоларын курдук, Опера уонна балет театрын уора±айа толору.
2009 сыл тµмµгµнэн номинацияларга киирбиттэрэ:
"Сыл арыйыыта" — Айталина Дьячковская, Алеша Винокуров, Розалина Файрушина, Сарыада Сандаар, Эрчим.
"Сыл бастыІ ырыаґыта" — Анатолий Бурнашев, Василий Еремеев, Лэгэнтэй, Сахамин, Сиэйэ Уола.
"Сыл бастыІ ырыаґыта" (кэрэ аІардарга) — Анастасия Готовцева, Варя Максима, Ника, Олимпия, Ый Кыыґа.
"Сыл бастыІ ырыата" — Ый Кыыґа "Олох эргиирэ", Павел Семенов "Ґс ХатыІ", Сахамин "Эн этиий", Фиеста, "Смайл" — "Кини".
"БастыІ ыччат білі±і" — "Happy Chack", "Сайыы", "Ситим", "Уолан", "Ый суола".

// Министр бэ±эґээ Ыччат сылын тµмµгµн таґаарар пресс-конференциятын биэрдэ

Кулун тутар 2 кµнµгэр СР Ыччат политикатыгар министрэ Георгий Куркутов Ыччат сылын тµмµгµнэн журналистарга пресс-конференция биэрдэ.
Кини маІнай ааспыт сыл сµрµн ситиґиилэригэр, туох тэрээґиннэр ыытыллыбыттарыгар тохтоото.
— 2009 сыл саІатыгар ылыллыбыт былааммытын барытын толордубут, ону таґынан ыччат бэйэтэ кі±µлээбит бырайыактара олоххо киирдилэр. Ыччат сылын сµрµн суолтата — государство таґымыгар ыччат политикатын суолтатын µрдэтии буолар. Ыччат сыла кідьµµстээхтик ааспыта — аІардас биґиги эрэ іІібµт буолбатах, бастатан туран, Президент уонна Правительство ійібµллэрэ баар. Ол тµмµгэр федеральнай таґымІа да кэккэ ситиґиилэр кіґµннµлэр. КиэІник ыллахха, ыччат кі±і улаатта — саІа общественнай тµмсµµлэр баар буоллулар, эдэр дьон бэйэлэрэ бырайыак суруйан олоххо киллэрэллэрэ элбээбитин бэлиэтиибит. Тыа сиригэр эдэр специалистар µлэлии бараллара маассабай кістµµгэ кубулуйан эрэр: ити тыа хаґаайыстыбатыгар, доруобуйа харыстабылыгар, µірэ±ириигэ, атыыга-эргиэІІэ, о.д.а. сыґыаннаах.

// Нэґилиэк баґылыгын быыбара кулун тутар 14 кµнµгэр буолар

"Эдэр саас" наар политиканы сырдатар хаґыат буолбатах. Кини хара±ын далыгар киирэр тема — ыччат ситиґиитэ, кыґал±ата, интэриэґэ. Ол эрээри, итиннэ биир саамай сµрµн оруолу ыччат политиката ылар диэтэххэ сыыґыллыбат.

// саха салаата 70 сааґын туолбут кµнµгэр

Саха тылыгар интэриэс тµІ былыргыттан баара биллэр. Ол курдук саха тылын немец учуонайа О.Н.Бетлинг, "О языке якутов" диэн классическай µлэни суруйбута, нуучча улуу µірэхтээхтэрэ Э.К. Пекарскай, В.Л. Серошевскай уо.д.а. µірэппиттэрэ, чинчийбиттэрэ. Бэйэбит киґибит С.А. Новгородов саха алфавитин оІоруо±уттан ыла саха тылын научнайдык, утумнаахтык µірэтии са±аламмыта.

\\ Биохимик-устудьуон Мария Ханды сµбэлиир

Сайдыы тэтимэ кµµґµрэн, аныгы олох-дьаґах балайда уларыйда. Барыта ыксал-тиэтэл. Ити куоракка олорор, µірэнэр устудьуоІІа эмиэ сыґыаннаах. Итинник олох тµмµгэр культура, аґылык таґыма, сиэр-майгы тµґµµтэ бэлиэтэнэр диэн социологтар этэллэр. Маны сэргэ, киґи доруобуйата да энчириир. Норуот муудараґа баар: "тугу аґыыгын да, ол — эн".

(Салгыыта. Иннин хаґыат олунньу
17 кµнµнээ±и №-гэр кір).

"Бэргэ" тирэх пуун

Бу сылдьарым тухары мин газ линиятын тирэх пууннарыгар биири бэлиэтии кірдµм. Сир аайы обходчик эр дьон кэргэннэрин илдьэ олороллор. Ыаллар. Маныаха саамай астыга, обходчик кэргэнэ — эмиэ штатнай µлэґит. Бэрт буолбат дуо, эрдии-ойох иккиэн нефтегазовай тэрилтэ µлэґиттэрэ! Икки киґи хамнаґын толору аахсаллар.

Бу дьыл кулун тутар 7-8 кµннэригэр Дьокуускай куоракка Д.К.Сивцев -Суорун Омоллоон аатынан Опера уонна балет театрыгар ырыаґыт Анатолий Бурнашев "Айыл±а бэлэ±э" диэн сольнай кэнсиэрин тэрийээри сылдьар. Дьоро киэґэни µґµс тігµлµн киэргэтэ, биґиги ырыа куттаах норуот, бары ытыктыыр киґибит Эдьиий Марыына кэлэрэ кµµтµллэр. Маны таґынан кыттыыны ылыахтара Х. Максимов аатынан саха ырыатын-тойугун сайдыытыгар аналлаах фонда ырыаґыттара, ураты куоластаах Виталий Очиров, дэгэрэІ тэтимин тэґииниттэн туппут Дмитрий Иванов уонна Анатолий эстрада эйгэтигэр чугастык алтыґар киґитэ Игорь Егоров. Маны сэргэ айар киэґэ иккис кµнµгэр Монголия µтµілээх артыыската Сарантуя кэлэн кыттара кµµтµллэр. Кэнсиэр биир ураты тµгэнинэн буолуо±а µгэскэ да кубулуйан эрэр киирии билиэттэринэн кэрэ аІарга аналлаах кімµс оІоґуктар уонна урут хаґан да буола илик кістµµ — кэрэ аІардарга аналлаах массыына оонньонуо±а.

Соторутаа±ыта эстрада театрын артыыстара Амгаяна Григорьева уонна Маргарита Кириллина Парижка баран гастроллаан, Франция олохтоохторугар саха культуратын билиґиннэрэн кэллилэр. Кинилэри "Франция±а Россия кµннэрин" чэрчитинэн ыІырбыттар. Чуолаан, Саха сиригэр хаста да кэлэ сылдьыбыт Жан-Мишель Шеври диэн музыкант ыІырбыт. Онон Парижка хомус дьµрµґµйдэ, тойук, оґуохай, хабар±а, норуот ырыалара, дьиэрэйдилэр. 15 мµнµµтэ устата Саха сирин туґунан киинэ кірдірдµлэр.
Кыргыттар биир да кµн сынньаммакка, "Шеври" білі±µ кытта уопсайа сэттэтэ кэнсиэртээтилэр, уонтан тахса оскуола±а кірсµґµµгэ сырыттылар. Быыстарыгар Париж кэрэ-бэлиэ миэстэлэринэн кµµлэйдээтилэр.
Французтар олус интэриэґиргээн, биґирээн, олох эккирэтэ сылдьан кірдµлэр-иґиттилэр. Кэнсиэр кэнниттэн тар±аспакка, кэлэн кэпсэтэллэр, хаартыска±а тµґэллэр, таІастарын тутан-хабан кіріллір. Ґгµстэрэ Саха сирин туґунан тµґээн да баттаппатах эрээри, саха культуратын, µгэстэрин туґунан ыйыталаґан, билэн, олус µчµгэй санаалаах хаалбыттар.

Ангелина ВАСИЛЬЕВА.

// Ґлэттэн µірµµ, грант, тылга сыґыан туґунан

Марина Кысылбаикова 2006 сыллаахха Иркутскайдаа±ы лингвистическэй институкка аспирантура±а киирбитэ. Быйыл саас Марина Ильинична диссертациятын ситэриэхтээх. ЭтэІІэ буолла±ына "Теория языка и психолингвистика" диссертационнай сэбиэккэ µлэтин кімµскµіхтээх. Кандидатскайын темата: "Исследование концепта "культура" в языковом сознании якутов и англичан".

\\ "Саха ыччатын — промышленноска - 2" бырайыак кыттыылаа±а промышленность эйгэтигэр µлэлии барарга бэлэм

Мин бала±ан ыйын 28 кµнµттэн алтынньы 10 кµнµгэр диэри "Эдэр саас" хаґыат "Саха ыччатын — промышленноска" бырайыагын кыттыылаа±а буолан, Алдан уонна Нерюнгри промышленнай объектарын кірін кэлбитим.

Онно биґигини "Эдэр саас" хаґыат редактора Прокопий Бубякин, "Техническэй µірэхтэр выпускниктарын сµрµннµµр киин" партнерство бырабылыанньатын чилиэнэ, "Сахатранснефтегаз" сµрµннµµр инженерэ Айсен Жирков уонна "Эдэр саас" хаґыат корреспондена Ульяна Евсеева кірін-харайан, бэрт интэриэґинэйдик илдьэ сырыттылар. Экскурсиябыт барыта буор-босхо этэ. Онноо±ор аґылыкпытыгар харчы тіліібіккі сырыттыбыт.

//Саамай кµндµ бэлэх диэн кэрэ аІардарга тугуй?

Кулун тутар 8 кµнµгэр Дьахталлар аан дойдутаа±ы кµннэрин бэлиэтиэхпит. Бу кµн кэрэ аІардар сибэкки дьірбітµттэн са±алаан, араас кµндµ бэлэххэ тиийэ тутуохтара. Билигин бука, µгµс дьон чугастык саныыр кэрэ аІардарын сіхтірір, µірдэр сыаллаах, туох бэлэ±и оІорбут киґи диэн толкуйга сылдьаллара саарба±а суох. Ити эрээри, бэлэх сыанатынан эрэ кµндµ буолбатах. Манан сибээстээн, биґиги республикабытыгар общество хара±ын ортотугар сылдьар кэрэ аІардартан саамай ійдінін хаалбыт, истиІник саныыр туох бэлэ±и туппуттарын туґунан ыйыттыбыт:

// Бырааґынньыкпыт чугаґаата
Сандал сааспыт тыына хайыы-µйэ билиннэ: кµммµт сырдаата, сырдык уґаата. Ону кытта тэІІэ сааскы маІнайгы бырааґынньык — кулун тутар 8 кµнэ µµнэрэ чугаґаата.

Бу кэмІэ эр дьон бары кэриэтэ тапталлаахпар, кэрэ аІарбар тугу бэлэхтиибин диэн боппуруоґунан тібілірµн сынньан эрэллэр. Элбэх толкуйдааґын кэнниттэн, саамай µчµгэй бэлэ±инэн уонна саас кэлбит бэлиэтинэн сибэкки уунар сіптііх быґаарыныы буолуо. Ол эрэн ыл да тµбэґиэх сибэккини бэлэхтээн кэбиґэр табыллыбат. То±о диэтэххэ, хас биирдии сибэкки бэйэтэ тус-туґунан суолталаах. "Атын" сибэккини бэлэхтээн кэбиґэн, кэрэ аІаргын хомотон, атын ійдібµлгэ тиэрдэн кэбиґиэххин сіп.
Онон "ЭС" бµгµн, бырааґынньык чугаґаабытынан сибээстээн, эр дьоІІо анаан сибэккилэр суолталарын суруйар. Ырыынакка, ма±аґыыІІа барыах иннинэ аа±ыІ.

// Эдэр ыччаты патриотическай тыыІІа иитэллэр

А±а дойдуну кімµскээччилэр кµннэригэр сыґыаран Дьокуускай оскуолаларын µірэнээччилэрин ортотугар байыаннай ырыа уонна стройдаан хаамыы кµрэхтэґиитэ ыытылынна. Манна финалга куорат араас уокуруктарыттан уонна аттынаа±ы біґµілэктэртэн бэйэлэрин оскуолаларыгар бастаабыт бастыІтан-бастыІ хамаандалар кытыннылар.