Ааспыт сыл сэтинньитигэр "Окно в Европу" диэн аан дойдутаа±ы араас дойду, омук култууратын киэІ эйгэ±э кірдірір-иґитиннэрэр тэрилтэ биґиги этно-біліхпµтµн Голландия±а ыытыллар программа±а киллэрбит. Онон Амстердам куоракка "Айархаан" салайааччыта Альбина Дегтярева бастакынан кіппµт. Тиийээт, Берлини ір сылларга арааран турбут истиэнэ суулларыллыбыта 20 сылыгар аналлаах улахан концерка кыттыбыт. Композиторскай бырайыакка ди-джей Голд Вингер, Николай Маринка уонна Альбина Дегтярева — хомусчут буоланнар саІа концертнай программанан киирбиттэрэ олус табыгастаах буолбут, манна электроннай, клавишнай инструменнар уонна хомус тыастара бэркэ дьµірэлэспиттэр. Концерт Амстердам “Милхвейк” (“Млечный путь”) диэн концертнай площадкатыгар буолбут. Бу улахан ааттаах-суоллаах ырыаґыттар, поп-сулустар эрэ ыллыыр кулууптара эбит. Манна чыІха атын бэрээдэк баара сорох киґини соґутар эбит: музыканнары, ырыаґыттары киирбит дьон хаама, µІкµµлµµ сылдьан истэрэ. Арай бу хаамсыыны куп-куччугуйкаан хомус дьµрµскэн тыаґа тохтотон ылбыт. Альбина саІардыы оонньоон эрдэ±инэ "куугунуу" турбут саала иґэ эмискэ чуумпуран хомус дьикти алыбыгар ылларбыт. "Хаґан да буолбатах тµгэн!" — диэн сі±µµ-махтайыы бі±і буолбуттар. Сарсыныгар сырдатар-иґитиннэрэр хампаанньалар бу дьикти концеры хай±аан суруйбуттар.
Салгыы программа чэрчитинэн Альбина Хакассияттан сылдьар Юлия Чарковалыын Бельгия±а Брюссель куоракка тиийэн икки отделениелаах Сибиир олохтоохторун култууратын билиґиннэрбиттэр. Юлия Чаркова хабар±а ырыаґыта уонна чатхан диэн национальнай струннай инструмеІІа оонньуур. Бу кыргыттар концертарын истээччилэр наґаа сібµлээбиттэр, "бис"-кэ 6-та тохтоло суох ньиргиэр ытыс тыаґынан ыІырбыттар, Аны театртан тахсан истэхтэринэ тар±аспаккалар тігµрµйэн туран сэґэргэспиттэр. Сорохтор "айархааннары" сайын БерлиІІэ тэриллибит концерка сылдьыбыт табаарыстарын кэпсээннэриттэн истэн кэлбиттэр эбит. "Ґйэбитигэр маннык µчµгэй концерка сылдьыбатахпыт", — дэспиттэр. АмстердамІа тіннµбµттэригэр "Айархаан" икки солиґа Варя Степанова уонна Саарын кыттыспыттар. Онон этно-біліх толору састаабынан уонна Юлия Чаркова буоланнар Голландия 6 куоратыгар гастроллаабыттар. Манна кыратык тохтоон эттэххэ, Юлия саха аІардаах. Ийэтэ Любовь диэн Ньурбаттан тірµттээх, идэтинэн быраас, а±ата Сергей, хакаас омук, музыкант уонна музыкальнай инструменнары оІорор уус. Бары Голландия дэриэбинэлэрэ ып-ыраастарын бэлиэтииллэр. Олохтоохтор µксµн тыа хаґаайыстыбатынан дьарыктаналлар эбит. Син биир ханна ба±арар буоларын курдук, интэриэстэринэн мусталларын сібµлµµллэр, ким уруґуйдуур, ким иистэнэр. Барыта уурбут-туппут курдук, орун-оннугар. Бу дойдуга бэйэлэрэ эмиэ хомустаахтар. Стивен Ступ диэн хомус (мунхарп) ууґа "айархааннарга" анаан онорбут хомустарын бэлэхтээбит (биир хаа±а араас тыастаах 3 хомус). Биир куоракка концерт иннигэр учуонай дьахтар "Сибиир норуоттарын обертоновай ырыалара" диэн дакылаатыгар клип кірдірбµт. Онно музыкальнай киэргэтиитигэр "Айархаан" біліх толоруута иґиллибит уонна Саха сирин айыл±ата кістµбµт. Јссі норуокка киэІник биллибит хомусчуттар Хомус Уйбаан, Спиридон Шишигин оонньуу тураллара кістін ааспыт. "Айархааннар" соґуйбуттар да±аны, тіріібµт дойдуларын, а±а табаарыстарын кірін µірбµттэр да±аны.
Сылдьалларын тухары кыргыттарбытын "Северные принцессы", "сибирские амазонки" диэн таптаан ааттаабыттар, сахалыы таІастарын олус сэргээбиттэр. "Олох тµІ былыргы информацияны илдьэ сылдьар эбиккит. Јссі аныгы музыканы кытта дьµірэлэґиннэрбиккит олус дьикти, интэриэґинэй", — диэн пресс-конференцияларга иґитиннэрбиттэр.
Саарын Голландия±а баран иґэн Саха сирин Бастайааннай бэрэстэбиитэлистибэтигэр концертаабыт. Онтон тіннін кэлэн баран Художник киин дьиэтин саалатыгар Альбина Саарыны кытта уонна Австрия±а олохсуйбут Тываттан тірµттээх Сайинхо Нарчилак буоланнар импровизированнай концерт кірдірбµттэр. Сайинхо Нарчилак хабар±а ырыатын толорбут. Маннык толорууну истээччилэр олус сэІээрбиттэр.
Салгыы Альбина Михайловна іссі биир улахан бырайыакка кыттыбыт. Аата "Проект 111 - Ethno Beatbox" диэн. Бу олус интэриэґинэй, хаґан да, ханна да кістµбэтэх тµмсµµ диэххэ сіп. Кыттааччыта 3 киґи, бары атын-атын омуктар, кістір дьµґµннэринэн да±аны, 3 раса дьоно. Саамай рейтиннээх шоу ыытааччыта Иван Blackmann, Альбина Дегтярева уонна Сергей Galun, куолаґынан араас музыканы µтµктэр талааннаах толорооччу буоланнар бастакы холонууларын тохсунньу 8 кµнµгэр "16 Тонн" диэн кулуупка кірдірбµттэрэ киэІ биґирэбили ылбыт. Бу бары тус-туспа суоллаах-иистээх, бэйэлэрин идэлэринэн киэІник биллибит дьон.
Альбина Дегтярева±а "Диалог культур — единый мир" диэн аан дойдутаа±ы µтµі санааланыы фондата уонна аан дойдутаа±ы этническэй киин "Этномузыкант года" бириэмийэни туттарбыттар. Онон Альбина Михайловнаны лауреат буолбутунан истиІник э±эрдэлиибит, айар µлэтигэр іссі µрдµк ситиґиилэри ба±арабыт. Бу категория±а бириэмийэни 3 киґиттэн Интернетинэн куоластаан талбыттар: Сергей Старостин, Инна Желанная, Альбина Дегтярева. Онон норуот бэйэтэ талбыта — улахан суолталаах чиэс.
Јссі "айархааннарга" кыттыґан, бастатан туран, Эстрада театрын директорыгар В.В.Филипповка уонна Москва±а Саха сирин Бастайааннай бэрэстэбиитэлистибэтигэр артыыстарга ірµµ кµµс-кімі, тирэх буолалларыгар махталбытын тиэрдэбит.
Наталья НЕУСТРОЕВА.
